Chuyện về những sợi xơ
gắn kết toàn cầu
Ở làng quê Việt Nam, cây mướp quen thuộc như hơi thở. Người ta trồng mướp lấy quả ngọt cho bữa cơm hè, rồi khi mùa qua, những quả mướp già chuyển màu vàng nâu, khô quắt trên giàn thường bị bỏ quên hoặc đem vứt ra góc vườn.
Nhưng với Tôn, một kỹ sư nông nghiệp trẻ tuổi, những quả mướp khô xù xì ấy lại ẩn chứa một giấc mơ lớn.
Kỳ tích từ góc vườn quê
Trở về quê hương sau nhiều năm làm việc tại thành phố, Tôn đau lòng khi thấy người nông dân quê mình quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời nhưng thu nhập vẫn bấp bênh phụ thuộc vào thương lái. Một buổi chiều đầu thu, nhìn ông nội dùng miếng xơ mướp già cọ rửa chiếc chảo gang sáng bóng, Tôn bỗng khựng lại.
Tôn bắt đầu hành trình “khởi nghiệp từ rác vườn”. Anh đến từng nhà trong xã, xin gom những quả mướp già. Ai cũng bảo anh gàn dở, mua thứ “vứt đi” ấy làm gì. Nhưng Tôn không nản chí. Anh cùng một vài người bạn trẻ trong làng tỉ mẩn lột vỏ, ép phẳng, cắt may thành những miếng rửa bát vuông vắn, những chiếc bông tắm có dây treo mộc mạc.
Khi “giàn mướp” vươn ra biển lớn
Bước ngoặt đến khi Tôn mang sản phẩm của mình tham gia một hội chợ nông sản quốc tế tại TP.HCM. Gian hàng của anh, mang tên “Loofah Viet”, đơn sơ với những mảng màu nâu, vàng tự nhiên nhưng lại thu hút kỳ lạ đối với các vị khách nước ngoài.
Một nam du khách người Đức dừng lại, cầm miếng bông tắm bằng xơ mướp lên, ngạc nhiên hỏi rằng đây có thật sự hoàn toàn là sợi tự nhiên và có dùng hóa chất tẩy trắng hay không. Tôn tự tin mỉm cười đáp lại:
Vị khách ấy chính là đại diện của một chuỗi siêu thị hữu cơ lớn tại châu Âu. Ấn tượng trước câu chuyện và chất lượng dẻo dai của xơ mướp Việt Nam — vốn có cấu trúc sợi dày và bền hơn mướp xứ lạnh nhờ khí hậu nhiệt đới — ông đã ký một hợp đồng ghi nhớ ngay tại chỗ.
Cùng chung tay nâng tầm nông nghiệp nước nhà
Đơn hàng lớn ập đến vừa là cơ hội, vừa là thử thách. Một mình Tôn không thể làm nổi. Anh hiểu rằng, để đưa cây mướp ra thế giới một cách bền vững, cần phải có sự chung tay của cả cộng đồng.
Tôn thành lập Hợp tác xã Xơ mướp Xanh. Anh chuyển giao hạt giống mướp chuyên dụng cho bà con nông dân, hướng dẫn họ kỹ thuật trồng không hóa chất. Thay vì hái quả non, bà con nuôi mướp cho đến khi già trên giàn.
Xưởng sản xuất của Tôn giờ đây rộn ràng tiếng cười. Những người phụ nữ khéo tay trong làng phụ trách khâu cắt may, thiết kế thành đai chà lưng, dép đi trong nhà, miếng lót ly, thậm chí cả đồ chơi cho thú cưng xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu.
Lời kết
Mỗi chiếc xơ mướp đóng gói xuất khẩu đều được dán một nhãn nhỏ hình bản đồ Việt Nam kèm dòng chữ: “A gift from Vietnamese nature” — Món quà từ thiên nhiên Việt Nam.
Hành trình đưa cây mướp ra thế giới không chỉ là câu chuyện kinh doanh, mà là câu chuyện về lòng tự hào dân tộc, về sự chuyển mình của nông nghiệp nước nhà. Bằng sự sáng tạo và đồng lòng, những người nông dân Việt Nam đã chứng minh cho bạn bè quốc tế thấy: từ những điều giản dị, thô mộc nhất của đất quê, nếu có bàn tay và trí tuệ, đều có thể hóa thành “vàng xanh”, góp phần bảo vệ hành tinh và làm giàu cho Tổ quốc.
